Ana sayfa GÜNLÜK VERİLER Borsa İstanbul Hakkında Bilgiler

Borsa İstanbul Hakkında Bilgiler

121
0

Borsa İstanbul Hakkında Bilgiler

Borsa İstanbul ilk olarak 1986 yılında İstanbul Menkul Kıymetler Borsası adıyla hizmet vermeye başlamıştır. Kurulduğu ilk zamanlarda küçük bir yerde ve çapta hizmet veren bu kurum daha sonrasında büyük kapsamlı hizmetler vermeye başlamıştır. Borsa İstanbul’a 30 Aralık 2012 yılında 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 138. maddesi gereğince borsacılık faaliyetlerini yapma yetkisi verilmiştir. 3 Nisan 2013 tarihinde ise Sermaye Piyasası kurulunca hazırlanan tasarı bakan tarafından onaylanarak faaliyetlerine resmen başlamıştır. Borsa İstanbul; hisse senetleri, hazine bonoları, devlet tahvilleri, gelir ortaklığı sertifikaları, sektör tahvilleri, yabancı menkul kıymetler, gayrimenkul sertifikaları gibi kıymetlerin alım-satımının yapıldığı en büyük pazar ve mercidir. Günümüzde yaygın olarak yatırımcının borsa işlemlerini güvenli ve sorunsuz bir şekilde gerçekleştirdiği kurumdur.

Borsa İstanbul’un Amacı Nedir?

Borsa bünyesinde ticarete konu olan malların ve kıymetli evrakların bir aracı kurum vasıtasıyla alım satım işlemlerinin elektronik ortamda yapılarak hükümet kontrolü altında işlendiği yerdir. Borsa İstanbul’un amacı da aracı kurumlar sayesinde alıcıyla satıcının işlem görmesini sağlamak ve transfere konu olan tahvil, bono, hisse senedi ve diğer yatırım araçlarının belli kurallar çerçevesinde el değiştirmesini sağlamaktır. Borsa İstanbul tüm borsa işlemlerini tek bir çatı altında toplamak için kurulmuştur. Aynı zamanda yerli ve yabancı bütün yatırımcıların borsa alanında ki alım satım işlemlerini güvenli bir şekilde yapılmasını sağlayan kurumdur. Borsa piyasalarının kurulmasını, takip edilmesini, fiyatlarının belirlenmesini sağlar ve tüm bu görevler Sermaye Piyasası Kanunu’nda yer alan esaslara göre yapılmaktadır. Bundan dolayı bu piyasadaki her şirket ve kişi aynı haklara ve fırsatlara sahiptir.

BİST 100, 50, 30 Endeksi Nedir?

Borsacılar yatırım yapmak için borsa endekslerini sıkı bir şekilde takip ederler. Borsada nelerin olup bittiğini iyi bilir ve analizlerini iyi yaparlar. Bu ortamda para kazanmak istiyorsak borsa endekslerini de iyi tanımalıyız. Çünkü endeksler hem ülkenin yatırım sektörleri hem de borsanın genel durumu hakkında bilgi verirler. Borsa İstanbul bünyesinde 3 endeks vardır. Bunlar BİST30, BİST 50 ve BİST 100 endeksleridir.

BİST 30 Endeksi: Borsa İstanbul’da işlem gören ve işlem hacmi en yüksek 30 şirketin hisse senetlerinin ortak bir şekilde değerlendirilmesi ile oluşturulmuştur. BİST 30 endeksinin işlem kodu XU030’dur. BİST 30 endeksinde yer alan hisse senetleri BİST 50 ve BİST 100 endekslerinin içinde de bulunur. Yatırımcılar uzun vadede BİST 30 endeksini tercih ederek kazanç sağlayabilirler. Belirlenen bu endeks 3 ay işlem görebilir. BİST 30 endeksin belirlenmesinde piyasa değerleri oldukça etkilidir.

BIST 50 Endeksi: Borsa İstanbul’da BİST 50 endeksi XU050 ile işlem görür. BİST 50 endeksi piyasa değerleri ve işlem hacimleri göz önüne alınarak belirlenen 50 şirketin hisse senetlerinden oluşmaktadır. BİST 50 endeksi, BİST 30 endeksini de kapsamaktadır. BİST 50 endeksi 3 aylık periyotlarla oluşur ve birçok farklı sektöre ait hisse senetlerini barındırır. Bu endeksler uzun vadeli yatırımlar için güvenilir ve kazançlı sonuçlar doğurmaktadır.

BİST 100 Endeksi: Borsa İstanbul’un asıl gösterge endeksidir. XU100 işlem kodu ile gösterilen BİST 100 endeksi bütün yatırımcılar tarafından takip edilmekte ve borsanın genel seyri hakkında bilgi vermektedir. BİST 100 endeksi; BİST 50 ve BİST 30 endekslerini de bünyesinde barındırır. Ulusal pazarda işlem gören şirketler ile kurumsal ürünler pazarında işlem gören ortaklıklar arasında gerçekleşen 100 önemli şirketin senetlerini idare eden bir endekstir. Bu şirketler Türkiye’nin en büyük işlem hacmine ve piyasa değerine sahip olan şirketlerdir. Borsa İstanbul’un en önemli endeksleri BİST 100 ve BİST 30 endeksleridir. Birçok yatırımcı tarafından bu 2 endeks sıkı bir şekilde takip edilir. Yılda 4 defa yeniden hesaplanır, özellikle de borsaya yeni giriş yapacak olan yatırımcılar bilgi sahibi olmak için BİST 100 endeksinden faydalanabilirler. Çünkü borsanın genel seyrini, ekonomisini ve sektörleri analiz etmek için gerekli en önemli endekstir.

Borsa İstanbul Seans Saatleri Nedir?

Borsa İstanbul’un seans saatleri resmi tatiller ve hafta sonu haricinde genelde sabah 09.40 ve akşamüstü 18.10 arasında gerçekleşmektedir. Piyasalara göre bu aralıklar değişiklik göstermektedir. Pay piyasası, borçlanma araçları piyasası, kıymetli madenler ve kıymetli taşlar piyasası için seans saatleri farklı olabilmektedir. Örneğin; Pay Piyasası seans saatleri 14 Kasım 2016 tarihi itibariyle 09.40 ile 18.10 saatleri olarak belirlenmiştir. Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nın seans saatleri ise sabah 09.30 ve 18.10 arası olacak şekilde belirlenmiştir.

Borsa İstanbul’da İşlem Gören Şirketlerin Listesi

Borsa İstanbul’da işlem gören şirketlerin sayısı gün geçtikçe artmaktadır. 2019 yılı itibari ile Borsa İstanbul’da işlem gören şirketler;

ARTOG, ARBUL, ARÇELİK, ARNFK, ARMDA, ARSAN, ARZUM, ARTI, ASELS, AKCEL, ASLAN, ASYGS, Asya, ASYVK,  ATAGY, AGYO, ATSYFH, ATLAS, AVİSA,  AVOD, AVGYO,  AVTUR,  AVHOL, AVTER, AYEN, AYES, AYGAZ, BAGFS, BAKAB, BAKAN, BALAT, BPOZ, BNTAS, BANVT, BSRFK, BSKNT, BASCM, BTCIM, BSOKE, BRKT, BRKSN, BJKAS, BEYAZ, BDOGA, BLCYT, BIMAS, BMEKS, SODA, SONME, SEKUR, SELEC, SERVE, SAMAT, SASA, SAYAS, PİMAS, PETUN, PENGD, PLGAZ, PALEN, OTKAR, ORGE, ODEA, ODAŞ, NETAS, MIGROS, METRO, MENBA, MANGO, KOZAA, KUYAS, KOTON, KENT, KAREL, IZOCM, ISBIR, INFO, İHLAS, HATEK, GÖZDE, GOLTS, GEDİZ, GOKGS, GSRAY, FİNAL, FBBNK, FENİŞ, FENER, ERSU, ETLR, EREGL, ERGLİ, DOAS, DGZTE, DOCOCCOLA, BOYNR, BRSAN, BİZİM vb. şirketlerdir.

Bu şirketleri özetleyecek olursak;

  • BİST Banka endeksi 2015 yılı itibariyle 11 şirkete sahiptir.
  • BİST Holding ve yatırım endeksi 2015 yılı itibariyle 37 şirkete sahiptir.
  • BİST Ticaret endeksi 2015 yılı itibariyle 20 şirkete sahiptir.
  • BİST Hizmetler endeksi 2015 yılı itibariyle 58 şirkete sahiptir.
  • BİST Mali endeksi 2015 yılı itibariyle 87 şirkete sahiptir.
  • BİST Sanayi endeksi 2015 yılı itibari 149 şirkete sahiptir.
  • BİST Teknoloji Endeksi 2015 yılı itibariyle 14 şirkete sahiptir.

Borsa İstanbul Emir Sistemi BISTECH Nedir?

Borsa İstanbul ve NASDAQ arasında 20 Ocak 2014 tarihinde imzalanmış olan anlaşma sonucunda başlanan çalışmalarla Borsa İstanbul’un bünyesindeki bütün piyasaların tek bir işlem platformu üzerinden hizmet vermesine olanak sağlayacak sistemdir. BISTECH sistemi piyasadaki birçok şeyi değiştirecektir. Bu değişikliklerden en önemlisi ise farklı borsalardaki işlemler için tek seans uygulamasının başlaması olarak değerlendirilmektedir. Öğle arası 12.30-13.30 saatleri arası ise tek fiyat üzerinden işlem seansı uygulanmaya başlanacaktır. Bunun yanında Borsa Yatırım Fonları, kuponları % 20 yerine %50 olarak değiştirilmiş, fiyat alımı ve aralığında da değişikliklere gidilmiştir.

Borsa İstanbul’da Devre Kesici Nedir?  

Borsada işlem yaparken yatırımcılar kendilerini güvende hissetmek isterler. Borsa İstanbul tarafından bu güven sağlanmaya çalışılmıştır. Hisse senetleri alım satım işlemlerinde çeşitli kurallar ve düzenlemeler getirilmiştir. Bundan dolayı Borsa İstanbul’da hem küçük yatırımcıların korunması hem de hisse senetlerinin alım satım işlemlerinin belli kurallar içerisinde yapılması amacıyla devre kesici uygulaması kullanılmaktadır. Devre kesici uygulamasında bir hisse senedinde fiyat değişimlerinin olduğu durumlarda Borsa İstanbul tarafından belirlenen fiyatların açılması durumu oluşur.

Devre kesici uygulaması sayesinde satış emirleri bir süre ertelenerek hissenin çok fazla değer kaybetmesi önlenmiş olur. Tek fiyattan emir toplama işlemlerinden sonra hisse senedi normal işlemlerine devam eder. Bu durum yatırımcılar için oldukça faydalıdır ve önemlidir. Devre kesici uygulaması seans farketmeden sürekli işlem bölümlerinde gerekli durumlarda devreye girer. Ancak seans sonlarında tek fiyat işlem görme bölümünde devre kesici uygulaması kullanılmaz.

Osmanlı ve Türkiye’de Borsa Tarihi

Osmanlı Devleti döneminde dış piyasalardan kredi almasını sağlayan gelişmeler 4 Ekim 1853 sonrasında Kırım Savaşı’ndan itibaren başlamıştır. Dış piyasalardan alınan krediler devlet tahvili, hisse senedi işlemleri ile yürütülerek zamanla borsanın kurulması zorunluluğu da ortaya çıkmıştır. Osmanlı Devleti’nde ilk borsa 1866 yılında Dersaadet Tahvilat Borsası adıyla kurulmuştur. Bu borsa Osmanlı tarihindeki ilk borsa olarak tarihe geçmiştir. 20. yüzyıldan sonra da Osmanlı’da borsa konusunda iyileştirme dönemi başlanmıştır. 1904 yılından itibaren yeni bir borsa nizamnamesi ve taslakları hazırlanmıştır. Borsa’daki düzenlemeler ancak 1906 yılında yapılmıştır.

Cumhuriyet döneminde ise 1922 yılında çıkarılan yeni bir tüzükle borsa, bugünkü halini almıştır. Cumhuriyet döneminde kurulan borsalarda döviz alım satımı da borsadaki işlemler arasında yer almıştır. Türkiye’de Borsa’nın kurulması Osmanlı Devleti döneminde yapılandırma başladığından dolayı daha kolaylaşmıştır. Osmanlı Devleti döneminde borsanın zemini hazırlanmıştır. Daha sonra Cumhuriyetin kurulduğu tarihten sonra 1931 yılında da döviz alım satımı önemini kaybetmiştir. 1959 yılından sonra döviz alım satım ile ilgili durum borsadan tamamı ile çıkarılmıştır.

1981 yılının Temmuz ayında yayınlanan 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’na göre borsanın tanımı ve çerçevesi tekrardan düzenlenmiştir. 26 Aralık 1985 tarihinde borsa yeniden açılmış ve faaliyetlerine başlamış olup 1986 yılında Turgut Özal döneminde açılışı yapılarak İstanbul Menkul Kıymetler Borsası adı ile borsa faaliyetleri tamamen başlamıştır. 2012 yılında İMKB, Borsa İstanbul olarak yeniden yapılandırılmıştır. Bu dönemden sonra Borsa İstanbul Türk Ekonomisinin merkezi kurumlarından biri haline gelerek büyük bir rağbet görmüştür. 13 Haziran 2017’de ise 100.000 puanlık bir rekorla en güvenilir Borsa Kurumu halini almıştır.

Türk İnsanının Borsaya Bakışı

Ülkemizde borsayı olan bakış dünyaya göre biraz daha farklıdır ve bu algı yıllardır değişmemiştir. Türk insanı borsa, döviz alım satımı gibi işlemleri yaparken biraz tereddüt yaşamakta ve kaybetmekten oldukça korkmaktadır. Forex gibi güvenilir bir piyasayı dahi birçok kişi kullanmamakta ve güvenmemektedir. Hâlbuki dünya üzerinde bu piyasalardan milyonlarca insan kar üzerine kar kazanmaktadır. Birikimlerini doğru bir şekilde değerlendirip karını 100 katına bile çıkaranlar var. Bunun asıl nedeni de Türkiye’deki finansal okuryazarlığın düşük olmasıdır. Finansal okuryazarlık olmayınca da kişi piyasayı tam olarak okuyamayıp yanlış tespitler yapabiliyor. Bu durum ülkemizdeki borsa bakış açısını yanlış yansıtmakta ve korkuları arttırmaktadır. Dünya geneline baktığımızda sıralamalarda en altlarda yer alıyoruz. Buna rağmen borsa ile para kazanma ve kâr elde etme görüşünü savunan birçok kişi de elbette vardır.

Aslında bakıldığında borsa ülkemize Osmanlı’dan miras kalmıştır. SPK bu noktada güven sağlanması ve borsa ile ilgili yaşanan sorunların çözülmesi için birçok çalışma yapmaktadır. Ülkemizin borsa ve yatırım piyasalarındaki başarısızlığı ortadadır. Bu sebepten dolayı birçok yatırımcı borsanın para kazanmak için uygun bir yer olmadığını düşünmektedir. Özellikle de bu durumun sebebi ülkemizde sıklıkla yaşanan ekonomik ve toplumsal krizlere bağlanıyor. Doğal olarak da bu durum insanlarda farklı ve negatif bir algı oluşturmayı başardı. Ülkemizde borsa küçük yatırımcının parasının yendiği, dolandırıcıların kol gezdiği ve yalnızca zenginin kazandığı bir pazar olarak düşünülmektedir. Bu bakış açılarını değiştirmek için birçok çalışma yapılmaktadır. Neticeleri ilerleyen süreçte görülecektir. Unutulmamalıdır ki Borsa’da kazanmak için ilk olarak borsayı ve borsanın temel amacını iyi bilmek ve kendimize güvenmemiz gerekir.

BİR CEVAP BIRAK

Please enter your comment!
Please enter your name here